„Formatowanie baterii” to proces odpowiedniego wykorzystywania akumulatora w celu zachowania jego pierwotnych właściwości. Czynność ta stała się tematem pełnym różnych teorii, często ze sobą sprzecznych. Część z nich okazuje się być wynikiem niewłaściwego korzystania z instrukcji dołączonej do urządzenia, bądź też ma swoje źródła w powszechnie przyjętych, ale nieprawdziwych „mitach”. Każdy rodzaj ogniwa elektrycznego musi być bowiem traktowany w nieco inny sposób.
Architektura każdego akumulatora bazuje na określonej ilości ogniw (ang. cell). Najczęściej spotykanymi modelami są te posiadające sześć i osiem sztuk. Ich parametry (napięcie, pojemność) definiują określone modele stosowane przez producentów.
Przewidywany czas życia akumulatora liczony jest w latach, jednakże im bardziej korzystne warunki użytkowania (przede wszystkim temperatura), tym dłużej wytrwa nasz egzemplarz.
Rodzaje akumulatorów:
1. Akumulatory litowo-jonowe (Li-Ion)
Jest to obecnie najczęściej występujący typ ogniw, cechujących się wysokim napięciem znamionowym (3,6V), dużą gęstością energii, sporą żywotnością i powolnym procesem samorozładowania. Elektrody wykonuje są z węgla oraz tlenków metali, a następnie zanurza w elektrolicie z soli litowych. Ich słabym punktem jest wrażliwość na znaczący spadek napięcia – poniżej wartości ok 2,4V ogniwa mogą ulec nieodwracalnymuszkodzeniom (z reguły zapobiega temu wbudowany sterownik).
2. Akumulatory litowo-polimerowe (Li-Poly)
Jest to kolejny rodzaj ogniw występujących na rynku, różniący się jednakże nieznacznie od typu litowo-jonowego. Zmiany sprowadzają się do zastosowania innego rodzaju elektrolitu – zamiast cieczy są to polimery. Pozwala to na większą swobodę w kształtowaniu samych ogniw, uzyskanie większej gęstości mocy oraz zwiększenie napięcia znamionowego (do ok 3,7V). Ich niewątpliwą zaletą jest bardzo wolne tempo samorozładowywania oraz trwałość. Sam proces cykli ładowania i rozładowywania jest praktycznie taki sam jak w przypadku akumulatorów typu Li-Ion.
3. Akumulatory litowo-żelazowo-fosfatowe (nanofosfatowe) (LiFePO4)
Jest to najnowszy rodzaj akumulatorów z rodziny ogniw litowo-jonowych. Podstawową różnicą jest materiał, z którego wytwarza się katody. Pozwala to na uzyskanie bardzo dużej gęstości mocy i energii, kosztem mniejszego napięcia znamionowego (ok. 3,25V). Dzięki temu znaczącemu zwiększeniu ulega ilość cykli ładowania/rozładowywania, jakim można poddać taki akumulator. Aktualnie typ ten jest dopiero w fazie stopniowego wprowadzania na rynek przez producentów.
4. Akumulatory niklowo-kadmowe (Ni-Cd)
Ogniwa te zbudowane są z elektrod wykonanych z zasadowego tlenku niklu i metalicznego kadmu, a elektrolitem jest w tym przypadku wodorotlenek potasu. Technikę tą stosuje się coraz rzadziej, gdyż jest ona wypierana m.in. przez ogniwa litowo-jonowe. Ich niewątpliwą zaletą jest wysoka odporność na całkowite rozładowanie. Posiadają tzw. efekt pamięci, który stał się źródłem mitów dotyczących formatowania obecnie produkowanych baterii po ich zakupie. Polega on na zmniejszeniu pojemności ogniw przy ponownym ładowaniu akumulatora, który nie został wcześniej w pełni rozładowany. W takiej sytuacji czas działania urządzenia na baterii może wskazywać niższe wartości (w praktyce mamy do czynienia ze spadkiem napięcia na ogniwie) i w większości sytuacji ponowny pełen cykl ładowania rozwiąże problem. Należy jednak pamiętać, że wraz z upływem czasu parametry każdego akumulatora ulegają stopniowemu pogorszeniu.
Prawidłowe korzystanie z akumulatora
„Mit” dotyczący przeprowadzania kilku cykli ładowania i rozładowywania zakupionej baterii w dobie ogniw litowo-jonowych, bądź też litowo-polimerowych nie ma już odzwierciedlenia w rzeczywistości. Jak już zostało wspomniane – akumulatory te nie posiadają efektu pamięci, w związku z czym ładowana bateria nie zwiększy swojej pojemności przy pełnym rozładowaniu. Wręcz przeciwnie – może to drastycznie skrócić jej żywot, a nawet doprowadzić do jej trwałego uszkodzenia. Zalecane jest ładowanie takich baterii już na poziomie 50%-60% i nie mniejszym niż 20%.
W niektórych przypadkach, ładowana przy różnym stopniu zużycia bateria może wskazywać zmienne długości pozostałego czasu pracy. Aby problem ten zminimalizować zaleca się przeprowadzenie pełnego cyklu ładowania co najmniej raz w miesiącu.
