Optymalizacja komputera z Windows: wymiana dysku HDD na SSD

Ten poradnik zawiera opisy najlepszych, wypróbowanych sposobów na przyspieszenie działania komputera: od wymiany dysku HDD na SSD, przez dodanie RAM-u, po generalne porządki.

Wymień dysk HDD na SSD

Wymiana tradycyjnego dysku twardego na nowoczesny nośnik SSD to najlepsza metoda na przyspieszenie komputera. W tym miejscu pozwolę sobie napisać, nie obawiając się zaprzeczenia, że jedną z największych rewolucji, jakie zaszły w komputerach osobistych w ostatnich latach, dzięki której pecety stały się znacznie szybsze w codziennym użytkowaniu, są półprzewodnikowe nośniki SSD. I nie jest to chwilowa moda - są diabelnie szybkie, małe, lekkie i odporne na wstrząsy. Nic tak w odczuwalny sposób nie wpływa na komfort pracy na komputerze jak wymiana HDD na SSD. Szybkość działania PC w dużej mierze zależy nie od CPU i pamięci RAM, ale od szybkości odczytu i zapisu danych, a w tej kwestii SSD i HDD dzieli wydajnościowa przepaść. Innymi słowy, jeśli szukasz sposobu na przyspieszenie komputera przez duże P, to właśnie go znalazłeś.
Różnicę w szybkości peceta po przesiadce na SSD łatwo zauważyć już na etapie uruchamiania się systemu Windows, instalowania i włączania programów czy gier oraz oczywiście w trakcie codziennej pracy, czy to przy korzystaniu z internetu (strony wczytują się wyraźnie szybciej), czy to przy przeprowadzaniu różnego typu operacji dyskowych związanych z obróbką filmów i grafiki, w których kluczowa jest szybkość odczytu oraz czas dostępu do danych.
HDD kontra SSD Test został przeprowadzony na ośmioletnim PC z procesorem Intel Core i5 650 3,2 GHz, 6 GB RAM DDR3 i płytą główną Gigabyte GA-H57M-USB3. System Windows z testowanego dysku HDD SAMSUNG HD103UJ 1 TB 7,200 RPM działającego w trybie SATA II 3,0 Gb/s został sklonowany programem AOMEI Partition Assistant na SSD GoodRam Iridium Pro 240 GB działający w trybie SATA II 3,0 Gb/s.
Nośniki SSD sprzedawane są w kilku wariantach. Najtańsze mają klasyczny format 2,5-calowego dysku stosowanego w laptopach  i korzystają z tego samego złącza SATA, które pozwala na transfer danych z prędkością do 600 MB/s (realnie około 570 MB/s).
Na ogół mają 7 mm wysokości, dlatego do montażu w laptopie czasami może być potrzebny adapter w kształcie ramki, przystosowujący SSD do standardowej wysokości talerzowego dysku 9,5 mm.
W komputerze stacjonarnym pozbawionym zatok 2,5-calowych można zastosować ramkę do montażu dysku 2,5 cala w zatoce 3,5 cala.
W odróżnieniu od tradycyjnych (1), nowocześniejsze SSD mają mniejszy format M.2 i występują z dwoma rodzajami złączy: M.2 SATA (2) i szybszym M.2 PCI Express (3), znanym też jako NVMe (teoretyczna szybkość do 4 GB/s) - można je rozpoznać po tylko jednym wgłębieniu we wtyczce (modele SATA mają dwa wgłębienia).
Wiele notebooków oferuje już miejsce na dwa napędy: jeden w formacie 2,5 cala i jeden M.2 (4). W nowych pecetach gniazdo M.2 znajduje się bezpośrednio na płycie głównej (5) i zazwyczaj obsługuje ono zarówno dyski M.2 SATA, jak i PCIe - dla pewności warto sprawdzić w instrukcji dołączonej do płyty głównej lub w specyfikacji notebooka, jaki typ dysków jest obsługiwany.
Superszybki napęd SSD M.2 można wykorzystać również do modernizacji komputera pozbawionego gniazda M.2 na płycie głównej, stosując specjalny adapter PCIe, który można dokupić osobno lub czasem otrzymać w zestawie razem z dyskiem SSD.
Jeżeli twój starszy laptop jest wyposażony w napęd DVD, z którego jesteś w stanie zrezygnować, w miejscu DVD można zamontować adapter na dodatkowy dysk.
Jeżeli chodzi o pojemność dysku SSD, to zalecane minimum to 120 GB, które może zapewnić komfortową pracę mniej wymagającym użytkownikom, którzy wykorzystują komputer głównie do internetu, nie pobierają dużej ilości danych i nie instalują dużo oprogramowania. W przypadku bardziej zaawansowanej pracy lepiej zdecydować się na 240 GB lub więcej.
Dla ułatwienia migracji dotychczasowego systemu z laptopa na nowy dysk można wykorzystać tani adapter USB 3.0 do SATA lub obudowę dysku z takim samym interfejsem , pozwalającym podłączyć do komputera nowy dysk SATA przez złącze USB 3.0.
Wymiana dysku na SSD nie musi wiązać się z ponownym instalowaniem systemu i wszystkich programów od nowa - istnieją bezpłatne programy do migracji systemu, które pozwalają bezproblemowo przeprowadzić Windows na nowy dysk. Przykładem takiego programu jest bezpłatny AOMEI Partition Assistant, a piszę o nim dlatego, że na jego przykładzie powstał poradnik dotyczący przenoszenia systemu.

Jak przenieść Windows na nowy dysk SSD

Zanim rozpoczniesz przenoszenie zainstalowanego systemu na SSD, upewnij się, że ilość zajętego miejsca na dotychczasowym dysku z Windows nie przekracza pojemności nowego dysku SSD. Jeżeli danych jest za dużo, usuń pliki, z których możesz zrezygnować, lub przenieś je na inny nośnik. Do usunięcia zbędnych plików pozostawionych na dysku przez różne programy możesz wykorzystać CCleaner, który zostanie opisany w dalszej części tego poradnika lub konkurencyjny  BleachBit, który również pełni rolę wirtualnej miotły i pomaga odzyskać wolne miejsce. W znalezieniu plików i programów zajmujących najwięcej miejsca na dysku może pomóc WinDirStat.
1. Podłącz do komputera nowy dysk SSD, a następnie zainstaluj i uruchom bezpłatny program  AOMEI Partition Assistant. W lewej części okna kliknij na opcję Migracja OS do SSD lub HDD i Dalej.
2. Program wyświetli kreator migracji. Zaznacz nowy dysk SSD, na który chcesz przenieść Windows, i kliknij na Dalej.
3. Kursorem myszy przeciągnij w prawo suwak określający rozmiar partycji, jeśli chcesz, aby zajęła całą powierzchnię SSD, i kliknij na Dalej, Zakończ i Zastosuj w głównym oknie programu.
4. Program wyświetli podsumowanie ustawień i szacowany czas, jaki zajmie proces migracji systemu na nowy dysk. Aby rozpocząć migrację, kliknij na Kontynuuj.

271J9 Dell Latitude 13 7000 seria Bateria pasuje do następujących modeli laptopów
HH44H DA90PM130 332-1833 Dell Inspiron 1521 1525 1526 1545 PA-10 Slim 90W Power zasilacz /Cord Zasilacze do laptopów
L13D3E31 LENOVO YOGA TABLET B8000 B8000-F 10" Bateria pasuje do następujących modeli laptopów
357F9 Dell Inspiron 15 7559 7000 INS15PD-1548R Bateria pasuje do następujących modeli laptopów
C21N1347 ASUS X555 X555LA X555LD X555LN 2ICP4/63/134 Bateria pasuje do następujących modeli laptopów
BR2/3A-AB Allen Bradley 1756-BA2 / PLC batterie Bateria pasuje do następujących modeli laptopów

Jak odświeżyć Windows 10 - przywracanie systemu do stanu początkowego

Gdy Windows 10 po kilku miesiącach pracy na tyle zwolnił, że komputer przestał działać w komfortowy dla nas sposób, możemy skorzystać z funkcji odświeżenia systemu, która przyspieszy jego pracę i może naprawić problemy. Zobaczmy, jak to działa.
Gdy komputer z Windows 10 nie działa prawidłowo, problem może rozwiązać zresetowanie go do stanu fabrycznego. Jest to nowocześniejszy sposób reinstalacji Windows - przeprowadza się ją nie z nośnika instalacyjnego systemu, ale z Panelu sterowania. W razie problemów warto pamiętać o tej możliwości naprawy systemu. Oto dwa sposoby odświeżenia Windows 10.

Resetuj ustawienia komputera do stanu początkowego

Ta funkcja może pomóc, gdy Windows 10 nie działa sprawnie lub gdy chcemy sprzedać komputer. W zależności od wybranej opcji nasze pliki osobiste zostaną zachowane lub usunięte, a system Windows ponownie zainstalowany.
1. Klikamy na menu Start, Ustawienia (symbol koła zębatego), Aktualizacje i zabezpieczenia.
2. Wybieramy opcję Odzyskiwanie, Restetuj ten komputer do stanu początkowego i Rozpocznij.
3. W zależności od potrzeb wybieramy jedną z opcji. Tak wygląda ostatni ekran przed rozpoczęciem resetowania ustawień systemu.

Warto wiedzieć

Funkcja resetowania systemu jest dostępna również po kliknięciu na menu Start, Zasilanie i Uruchom ponownie z wciśniętym klawiszem Shift. Po ponownym uruchomieniu komputera klikamy na Rozwiąż problemy, Resetuj ustawienia do stanu początkowego.

Zacznij od początku

Ta funkcja została wprowadzona w aktualizacji Windows 10 Crea­tors Update. Umożliwia wykonanie czystej, ponownej instalacji i aktualizacji systemu do najnowszej wersji - czyli oszczędza nam późniejszego pobierania i instalowania dużej liczby aktualizacji. Odbywa się z zachowaniem plików osobistych i większości ustawień systemu. Opcja ta usuwa jednak programy, które nie są standardowymi składnikami Windows (również te, które były fabrycznie zainstalowane przez producenta komputera), ale pozwala zachować pliki osobiste w folderach Dokumenty, Obrazy, Muzyka czy Pobrane, ustawienia konta użytkownika oraz aktywację systemu. W zależności od komputera proces ten może potrwać 20 minut lub dłużej.
1. Klikamy na menu Start, Ustawienia, Aktualizacje i zabezpieczenia, Windows Defender, Otwórz usługę Windows Defender Security Center.
2. Wybieramy opcję Wydajność i kondycja urządzenia i klikamy na Informacje dodatkowe.
3. Teraz klikamy na przycisk Rozpocznij i na opcję Tak.
4. System wyświetli kreator, który przeprowadzi nas krok po kroku przez cały proces. Klikamy na Dalej.
5. Kreator poinformuje nas o konieczności ponownej instalacji zainstalowanych przez nas programów, które zostaną usunięte. Ich lista zostanie zapisana na pulpicie w pliku tekstowym.
6. Klikamy na Dalej, a potem na Rozpocznij.
System rozpocznie przygotowywanie procesu odświeżania komputera i może kilka razy uruchomić go ponownie. Do zakończenia odświeżania Windows nie będzie można korzystać z komputera.

357F9 Dell Inspiron 15 7559 7000 INS15PD-1548R Bateria pasuje do następujących modeli laptopów
022-000008-00 M05-010002-06 Mindray iMEC DPM6 DPM7 seria Bateria pasuje do następujących modeli laptopów
D2VF9 0PXR51 Dell Inspiron 15 7547 Bateria pasuje do następujących modeli laptopów
C21N1333 Asus Transdomer Book Flip TP550LA TP550LD 15.6" Bateria pasuje do następujących modeli laptopów
6-87-W370S-4271 W370BAT-8 Clevo W350ET W350ETQ seria Bateria pasuje do następujących modeli laptopów
L12L4A02 4INR19/66 LENOVO L12L4A02 4INR19/66 seria Bateria pasuje do następujących modeli laptopów

5 najlepszych sposobów na przyspieszenie komputera

Komputer zwalnia? Oto ściągawka z najważniejszymi trikami pozwalającymi skutecznie go przyspieszyć oraz podpowiedzi, których programów warto używać stale, by utrzymać pecet w dobrym stanie.
Niezależnie od tego, jak dobrze wyposażony jest nasz komputer, to jeżeli używamy go już kilka lat, najprawdopodobniej system pracuje poniżej swoich możliwości. Komputer działa po prostu wolniej, niż powinien. Istnieją jednak proste sposoby, by poradzić sobie z tą sytuacją. Oto najczęstsze przyczyny spowolnienia komputera pracującego pod kontrolą systemu Windows oraz podpowiedzi, co w konkretnym przypadku można zrobić i których narzędzi warto użyć.

1. Brak miejsca na dysku

Bez względu na to, jak dużym dyskiem dysponujemy, tylko kwestią czasu jest, kiedy wolna przestrzeń zostanie zapełniona. To z kolei spowoduje problemy z wydajnością systemu. Generalnie należy pamiętać o tym, by dysk lub partycja systemowa miała odpowiedni zapas miejsca, głównie ze względu na pliki tymczasowe systemu i plik wymiany. Dobrą praktyką jest pozostawienie na dysku twardym lub partycji, na której zainstalowano system operacyjny, wolnej przestrzeni (10-20 procent całkowitej pojemności dysku lub partycji lub nie mniej niż 10 GB).
A jeśli chcemy szybko zwolnić miejsce na dysku, w znalezieniu dużych plików, które można usunąć albo przenieść w inne miejsce, pomoże nam program WinDirStat. Po jego uruchomieniu w oknie dialogowym zaznaczamy opcję Określone dyski, a następnie z listy wybieramy dysk czy partycję z systemem (najczęściej C:). Klikamy na OK. Po przeskanowaniu zawartości dysku struktura danych zostanie wyświetlona w oknie WinDirStat. Pliki na dysku to prostokąty, których rozmiar informuje o ich wielkości pliku. Po znalezieniu dużego i niepotrzebnego pliku wystarczy kliknąć na jego nazwę prawym przyciskiem myszy i wybrać Usuń (trwale!).

2. System przeładowany plikami tymczasowymi

System Windows podczas pracy generuje pliki tymczasowe. Większość danych potrzebnych tymczasowo do działania procesów systemowych czy aplikacji jest automatycznie usuwana, ale nie wszystkie. Po dłuższym czasie korzystania z komputera zalegających na dysku danych tymczasowych może być tyle, że mogą one źle wpływać na wydajność systemu i aplikacji. W takim przypadku dobrze jest skorzystać z systemowej funkcji Oczyszczanie dysku.
1. Wpisujemy Oczyszczanie dysku w wyszukiwarkę systemową. Alternatywnie: w oknie Eksploratora klikamy prawym przyciskiem myszy na ikonę dysku systemowego, wybieramy Właściwości i w oknie właściwości dysku klikamy na Oczyszczanie dysku.
2. W oknie oczyszczania dysku należy na liście Pliki do usunięcia zaznaczyć wszystkie pola wyboru.
Standardowo narzędzie to, po kliknięciu na przycisk OK, usunie dane tymczasowe właściwe dla aktualnie zalogowanego użytkownika. Jeżeli chcemy za pomocą funkcji Oczyszczanie dyskuusunąć pliki tymczasowe z całego systemu, należy kliknąć wcześniej na przycisk Oczyść pliki systemowe (pojawi się wtedy więcej pozycji na liście Pliki do usunięcia, opcja ta wymaga potwierdzenia uprawnień administratora komputera). Oczyszczanie dysku może usunąć również niepotrzebne już pliki instalacyjne Windows Update, czyli pozostałości po pobranych wcześniej i już zainstalowanych aktualizacjach. Pozwala to często odzyskać co najmniej kilka gigabajtów miejsca na dysku.

3. Zbyt dużo aplikacji uruchamianych automatycznie razem z systemem

O tym, jak szybko system Windows będzie gotowy na przyjmowanie poleceń użytkownika, decyduje nie tylko sprzęt, ale również to, ile programów jest ładowanych z dysku do pamięci w trakcie uruchamiania się systemu. Oto jak posprzątać autostart.
1. W Windows 10 otwieramy Menedżer zadań, klikając prawym przyciskiem myszy na menu Start i wybierając Menedżer zadań. W razie potrzeby klikamy na Więcej szczegółów.
2. W pełnym widoku okna Menedżera zadań klikamy na kartę Uruchamianie, a następnie na kolumnę Wpływ na uruchamianie. U góry listy zobaczymy programy uruchamiane razem z systemem, których wpływ na wydajność i szybkość startu jest największy.
3. Aby usunąć aplikację z autostartu, należy zaznaczyć odpowiadający jej wpis na liście w oknie Menedżera zadań, kliknąć na niego prawym przyciskiem myszy, a następnie wybrać z menu kontekstowego polecenie Wyłącz.

4. Za dużo programów

Jeżeli w systemie mamy zainstalowane aplikacje, z których nie korzystamy, można je odinstalować. Można w tym celu posłużyć się systemowym narzędziem Aplikacje i funkcje lub specjalnym programem - takim jak na przykład Revo Uninstaller, który skutecznie i dokładnie usuwa zbędne programy.

5. Superprzyspieszenie: wymiana HDD na SSD

Bieżąca konserwacja systemu, dbałość o odpowiednią liczbę aplikacji czy usuwanie niepotrzebnych danych, plików tymczasowych to dobre nawyki. Niestety, nie zawsze działania konserwacyjne i korzystanie z programowych funkcji systemu operacyjnego wystarczają, by uzyskać zadowalającą wydajność. Istnieje jednak sposób na to, by zdecydowanie  poprawić szybkość działania komputera, systemu i uruchamianych w nim aplikacji. I nie wymaga to zakupu nowego komputera. Jeżeli mamy klasyczny dysk twardy (HDD) i wymienimy go na nośnik typu SSD, stary pecet otrzyma nowe życie. Wzrost wydajności w działaniu systemu oraz wzrost szybkości jego uruchamiania (ładowania Windows) i włączania się aplikacji będzie bardzo odczuwalny - znacznie bardziej niż w przypadku prób wymiany procesora na nowszy czy dokupienia pamięci RAM. W dodatku wymiana dysku jest znacznie tańsza niż kupno nowego komputera.

Ważne dodatkowe narzędzia

Oto dodatkowe narzędzia, które pomogą utrzymać nasz komputer w dobrym stanie i chronić go przed spowolnieniem:

• Unchecky - ten niewielki program, dostępny w języku polskim, uchroni nas przed dodatkowymi, niepożądanymi programami instalującymi się razem z potrzebnymi aplikacjami. Niestety, wielu producentów bezpłatnego oprogramowania zgadza się na wbudowywanie dodatkowych reklamowych modułów do instalatorów swoich programów. Tymczasem oprogramowanie reklamowe nie zawsze jest wyłapywane przez rezydującego w systemie antywirusa. Unchecky rozwiązuje ten problem, blokując dodatkowe moduły podczas instalacji nowego programu.
• Malwarebytes for Windows - program ochronny pełniący funkcje skanera antywirusowego, ochrony przed atakami w czasie rzeczywistym, programami szpiegującymi, rootkitami czy wykorzystaniem luk w przeglądarkach i systemie operacyjnym. Aplikacja potrzebna, bo nic tak nie spowalnia komputera jak złośliwy kod.
• AdwCleaner - niewielki program umożliwiający usunięcie z systemu niechcianych modułów reklamowych bądź też innych niepożądanych aplikacji. Jeżeli mamy problem z dziwnymi paskami narzędzi w przeglądarce czy z podmienioną stroną domową, ten program powinien skutecznie pomóc.
• CCleaner + CCEnhancer - zestaw stanowiący jedno z najpopularniejszych narzędzi do automatycznego czyszczenia systemu operacyjnego i zainstalowanych aplikacji ze zbędnych plików. 
• Defraggler - program do defragmentacji dysków twardych. Jest lepszy od funkcji defragmentacji dysków wbudowanej w system Windows, ponieważ pozwala na defragmentację również wolnej przestrzeni dysku oraz potrafi skanować dysk w poszukiwaniu błędów (błędy także mogą mieć istotny wpływ na wydajność całego komputera).

ENP-2320 ENP-2322A 5188-2755 Power Cord HP Slimline s3000 seria Zasilacze do laptopów
ENP-2320 250W ATX Enhance ENP-2320A Zasilacze do laptopów
L13D3E31 LENOVO YOGA TABLET B8000 B8000-F 10" Bateria pasuje do następujących modeli laptopów
C41-N550 ASUS N550 N550J N550JV N550JK Q550L Q550LF Bateria pasuje do następujących modeli laptopów
42N1403 ASUS A42LM93 G751J-BHI7T25 GFX71JY4710 88WH Bateria pasuje do następujących modeli laptopów
0957-2385 HP 1518 1510 1010 Printer 22v 455ma ładowarka do laptopa Zasilacze do laptopów
B31N1336 Asus VivoBook S551 R553L R553LN S551LN-1A Bateria pasuje do następujących modeli laptopów